29 października 2026, Hemostaza.edu.pl, Aktualności Implementacja strategii Type & Screen w polskim krwiolecznictwie wyróżniona w konkursie Złoty Skalpel
W 18. edycji konkursu „Złoty Skalpel” 5. miejsce zajął projekt wdrożenia nowoczesnej strategii przedtransfuzyjnej Type & Screen (T&S) w polskich szpitalach. Inicjatywa zespołu ze Szpitala św. Elżbiety w Katowicach (American Heart of Poland) udowadnia, że bezpieczne wydawanie koncentratu krwinek czerwonych bez rutynowej próby krzyżowej optymalizuje funkcjonowanie pracowni immunologii transfuzjologicznej i wpisuje się w założenia Patient Blood Management.
Założenia immunohematologiczne i bezpieczeństwo procedury
Procedura Type & Screen opiera się na kwalifikacji do przetoczenia koncentratu krwinek czerwonych (KKCz) na podstawie potwierdzonej grupy krwi pacjenta oraz ujemnego wyniku badania przesiewowego w kierunku przeciwciał odpornościowych. Zgodnie z wytycznymi międzynarodowymi, formułowanymi m.in. przez Australijsko-Nowozelandzkie Towarzystwo Transfuzji Krwi, Międzynarodowe Towarzystwo Transfuzji Krwi (ISBT) oraz Narodową Służbę Zdrowia (NHS), eliminacja rutynowej próby krzyżowej w tej grupie chorych nie zwiększa ryzyka wystąpienia reakcji poprzetoczeniowych.
Warunkiem zachowania bezpieczeństwa jest bezwzględnie prawidłowa identyfikacja biorcy oraz praca w oparciu o zwalidowane systemy informatyczne. Mimo że procedura T&S ugruntowana jest w światowych standardach i dopuszczona przez polskie prawodawstwo, krajowe ośrodki wciąż powszechnie wykonują czasochłonne, pełne próby zgodności.
Model wdrożeniowy w warunkach klinicznych
Kompleksowy projekt, zrealizowany przez zespół w składzie: Katarzyna Tomasik, Danuta Bochenek-Jantczak, Daria Służałek i Artur Gabrysiak, objął 12-miesięczny okres implementacji. Zmiana strategii dotyczyła dorosłych pacjentów z oddziałów chirurgii, chorób wewnętrznych i ortopedii.
Opracowany model organizacyjny, opublikowany na łamach „Journal of Transfusion Medicine and Hemostasis” (z udziałem współautorki Katarzyny Szczudło), precyzuje ścieżkę wdrożenia T&S w pracowniach immunologii transfuzjologicznej. Algorytm obejmuje walidację laboratoryjnych i szpitalnych systemów informatycznych (LIS/HIS), ścisłe zasady kwalifikacji chorych, określenie okresów ważności badań, niezbędne szkolenia personelu oraz ramy monitorowania ewentualnych niezgodności. Jest to pierwsze w Polsce wdrożenie integrujące analizę kliniczną, organizacyjną oraz ekonomiczną.
Efektywność zarządzania zasobami krwi
Bezpieczne odejście od rutynowych prób krzyżowych przynosi wymierne korzyści dla szpitalnej gospodarki krwią. Implementacja modelu T&S przekłada się na znaczne przyspieszenie wydawania KKCz oraz redukcję obciążeń finansowych pracowni. Z punktu widzenia założeń Patient Blood Management (PBM), kluczowym osiągnięciem jest redukcja zjawiska niepotrzebnego blokowania i utylizacji rezerw, co wyraża się m.in. spadkiem stosunku liczby jednostek krwi poddanych próbie zgodności do liczby jednostek faktycznie przetoczonych. Opracowany algorytm stanowi zwalidowany, powtarzalny wzorzec gotowy do adaptacji przez inne ośrodki medyczne w kraju.
Bibliografia:
- Gabrysiak A., Tomasik K., Bohenek-Jantczak D., Procedura type & screen w krwiolecznictwie – propozycja wdrożenia w pracowniach immunologii transfuzjologicznej i bankach krwi w Polsce, Journal of Transfusion Medicine and Hemostasis. Tom 19 (2026),
- https://pulsmedycyny.pl/wydarzenia/zloty-skalpel/znamy-zwyciezcow-konkursu-zloty-skalpel-2026/.
