16 marca 2026, Lek. Aleksandra Zima, Pacjent - Aktualności Skazy krwotoczne u dzieci – kiedy krwawienie to sygnał ostrzegawczy? | Część 2.
Wielu rodziców pyta, kiedy można się spodziewać pierwszych objawów skazy krwotocznej u ich dziecka. To zupełnie naturalne i normalne, że chcemy wiedzieć, czy jest jakiś szczególnie „krytyczny” moment w życiu naszych pociech. Na wystąpienie objawów krwotocznych ma wpływ bardzo wiele czynników. Jednym z nich jest charakter skazy krwotocznej (wrodzona/nabyta). Inne to oczywiście typ skazy krwotocznej (skaza naczyniowa/osoczowa/płytkowa) oraz tzw. fenotyp.
Kiedy mogą pojawić się pierwsze objawy?
Fenotyp danego pacjenta, a czasem wręcz całej rodziny, to nic innego jak „obraz kliniczny” tego, co mamy zapisane w genach. U niektórych pacjentów nawet przy bardzo niskich aktywnościach czynników krzepnięcia właściwie nie obserwuje się poważniejszych krwawień. U innych dzieci, rodzin, nawet niewielkie obniżenie aktywności któregoś czynnika krzepnięcia lub wartości płytek krwi skutkuje np. częstymi krwawieniami z nosa. Właśnie z tego powodu objawy skazy krwotocznej mogą wystąpić w każdym wieku.
Wśród dzieci krytyczne wydają się być 3 okresy: okres narodzin i pierwszych tygodni tuż po urodzeniu. Każde nadmierne i nieprawidłowe krwawienie u noworodka powinno skłonić do konsultacji lekarskiej i, w razie potrzeby, dalszej diagnostyki.
Drugim kluczowym momentem jest czas, w którym nasz maluch zaczyna być mobilny, a więc okres raczkowania, czworakowania i stawiania pierwszych kroków. Właśnie wtedy może się okazać, że nasze dziecko siniaczy się bardziej niż rówieśnicy. Czasami mogą pojawiać się nawet krwawienia wewnętrzne lub nadmierne krwawienia z ran. Wszystkie te symptomy powinny zostać zgłoszone lekarzowi pediatrze.
Ostatni, równie kluczowy moment w życiu dziecka to okres dojrzewania. W tym okresie, szczególnie u dziewczynek, które rozpoczęły miesiączkowanie, możemy obserwować nadmierną utratę krwi. Krwotoczne miesiączki, szczególnie takie, które utrudniają dziecku normalne funkcjonowanie, mogą być objawem zaburzeń krzepnięcia.
I choć wydaje się, że niektóre objawy aż trudno byłoby przeoczyć, to wielu pacjentów, w tym dzieci, bywa zdiagnozowanych zbyt późno.
Dlaczego? Czasami z obawy opiekunów przed postawieniem diagnozy, z obawy przed różnymi procedurami medycznymi. Niejednokrotnie wynika to z ograniczeń związanych z dostępnością do specjalistów zajmujących się zaburzeniami krzepnięcia u dzieci.
Inną, bardzo częstą przyczyną nierozpoznawalności skaz krwotocznych u dzieci i dorosłych, jest życie w przeświadczeniu, że to, co widzimy i doświadczamy na co dzień – jest normą. Przeświadczenie, iż nasze dziecko „tak ma”, taka jest „jego uroda”. Przekonanie to często pokutuje w wielu rodzinach, w których okazuje się, że „taka uroda” przechodząca z pokolenia na pokolenie nie jest wcale „urodą”, a zaburzeniami krzepnięcia.
Objawy, które powinny zwrócić Twoją uwagę
U noworodków i niemowląt nadmierne i przedłużone krwawienia:
- po pobraniach krwi,
- z pępka lub po odpadnięciu kikuta pępowiny,
- po drobnych zabiegach, np. po zabiegu podcięcia wędzidełka, obrzezania,
- podczas wyrzynania się zębów mlecznych,
- podczas uszkodzenia języka lub śluzówek jamy ustnej twardym przedmiotem, fragmentem zabawki,
- krwiaki w okolicy wkłuć dożylnych, w miejscu szczepień domięśniowych.
U dzieci starszych:
- nawracające krwawienia z nosa lub dziąseł,
- łatwe siniaczenie się, nieadekwatne do urazu,
- wybroczyny skórne niezwiązane z infekcją,
- przedłużone krwawienie z ran,
- krwawienia po zabiegach stomatologicznych lub chirurgicznych,
- krwawienia do mięśni i stawów,
- krwawienia z przewodu pokarmowego, dróg rodnych.
W przypadku krwawień do mięśni lub stawów typowe objawy to problem z chodzeniem, poruszaniem się, ograniczenie ruchomości danej kończyny, duży obrzęk, ból. Bardzo często krwiak jest niewidoczny, nie ma zmiany koloru skóry nad dotkniętym wylewem miejscem, stąd właśnie duże problemy w rozpoznaniu takiego krwawienia.
Nastolatki i miesiączka
Grupą dzieci szczególnie narażoną na nadmierną utratę krwi w związku z nieprawidłowo działającym układem krzepnięcia są nastoletnie dziewczynki. Należy uwrażliwiać i edukować miesiączkujące dziewczynki oraz młode kobiety jaka utrata krwi miesiączkowej jest adekwatna, a jaka – nadmierna.
Utrata krwi miesiączkowej w jednym cyklu powinna być mniejsza niż 80 ml. Równoważne z utratą 80 ml krwi jest zużycie więcej niż trzech przesiąkniętych podpasek na dobę (lub 5-6 nasiąkniętych tamponów o standardowym rozmiarze) przez minimum 3 dni.
O nadmiernej utracie krwi świadczy również obecność skrzepów we krwi miesiączkowej o średnicy co najmniej 2,5 cm, konieczność zmiany podpaski lub tamponu częściej niż co godzinę, stosowanie „podwójnej ochrony” (podpaska i tampon lub 2 podpaski łącznie).
Miesiączka trwająca dłużej niż 7 dni zawsze powinna budzić czujność zarówno lekarzy, jak i opiekunów.
Zbyt obfita lub przedłużająca się menstruacja może w konsekwencji prowadzić do utajonego niedoboru żelaza (przejawiającego się w badaniach laboratoryjnych obniżonym stężeniem białka ferrytyny w surowicy) lub wręcz do jawnej anemii (obniżonego stężenia hemoglobiny w morfologii krwi). Objawy anemizacji to np. uczucie zmęczenia, osłabienia, problemy z koncentracją, częste infekcje, bóle głowy, kruchość włosów i paznokci.Czasami to właśnie anemia jest pierwszym symptomem, od którego rozpoczyna się cała diagnostyka.
Warto pamiętać, że nadmierne krwawienia miesięczne u dziewczynek powinny zawsze być diagnozowane nie tylko pod kątem hematologicznym, ale również ginekologicznym.
Jest wiele leków, które mogą znacznie zmniejszyć zarówno obfitość, jak i czas trwania miesiączki. Są to zarówno leki hormonalne, jak i te niehormonalne, uszczelniające ścianę naczyń krwionośnych (np. etamsylat lub kwas traneksamowy). Podstawą leczenia jest jednak znalezienie przyczyny zgłaszanych objawów. Dlatego diagnostyka powinna być kompleksowa: zarówno ginekologiczna, jak i hematologiczna.
Lekarz ginekolog we współpracy z hematologiem mogą na podstawie otrzymanych wyników badań obrazowych i laboratoryjnych zdecydować o najkorzystniejszym schemacie leczenia.
