Zakrzepica - Artykuły

W ostatnim czasie pojawiły się wątpliwości co do długotrwałego stosowania rywaroksabanu u starszych chorych z niezastawkowym migotaniem przedsionków. Wynikły one z informacji zawartej w tzw. kryteriach Beers’a (patrz komentarz), które w swojej wersji z 2023 r. zalecają unikanie rywaroksabanu u chorych po 65 r.ż. z niezastawkowym migotaniem przedsionków, w związku ze zwiększonym ryzykiem poważnych krwawień w porównaniu z innymi bezpośrednimi inhibitorami krzepnięcia (DOAC).

Emanuele Valeriani, Danilo Menichelli, Ilaria M. Palumbo, Vittoria Cammisotto, Daniele Pastori, Pasquale Pignatelli, "How to treat patients with splanchnic vein thrombosis: recent advances".

Bezpośrednie doustne inhibitory krzepnięcia (DOAC) to obecnie standardowe leki w pierwotnej i wtórnej profilaktyce żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) oraz pierwotnej profilaktyce udaru mózgu w niezastawkowym migotaniu przedsionków (AF). Są one bowiem bezpieczniejsze i wygodniejsze w stosowaniu niż antagoniści witaminy K (VKA).

Aaron F. J. Iding, Arina J. ten Cate-Hoek, "How to optimize the prevention of post‑thrombotic syndrome: recent advances".

Nicola Potere, Walter Ageno, "How to treat isolated distal deep vein thrombosis".

Wrodzona naczyniakowatość krwotoczna (hereditary hemorrhagic telangiectasia, HHT), znana w Polsce także jako choroba Rendu, Webera i Oslera, to druga co do częstości wrodzona skaza krwotoczna. Występuje z częstością ok. 1 przypadku na 3800 osób, jest skazą naczyniową i dziedziczy się autosomalnie dominująco. Nieprawidłowe warianty dotyczą w 90% przypadkach genów ENG, ACVRL1 lub SMAD4, prowadzą do zaburzeń w szlaku sygnałowym transforming growth factor β-bone morphogenic protein (TGFβ-BMP), co prowadzi do powstawania nadmiernie łamliwych naczyń w skórze i błonach śluzowych oraz malformacji żylno-tętniczych w narządach wewnętrznych.

Aime M. Harrigan et al, "Primary prevention of venous thromboembolism in ambulatory cancer patients: recent advances and practical implications"

Nie wiemy, jaki powinien być optymalny czas leczenia przeciwzakrzepowego u chorych z nowotworem i zatorowością płucną (ZP) niskiego ryzyka. Ogólnie w odniesieniu do ZP u chorych z aktywnym procesem nowotworowym zalecenia międzynarodowe rekomendują leczenie trwające ponad 6 miesięcy. Jednakże u chorych z nowotworem ZP przebiega często bezobjawowo i bywa wykrywana przypadkowo, a mimo to ryzyko nawrotu wydaje się być duże.

Stosowanie złożonej antykoncepcji hormonalnej (ZAH) wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia pierwszego epizodu ŻChZZ. Natomiast dysponujemy tylko ograniczoną informacją o ryzyku nawrotu ŻChZZ u kobiet w okresie premenopauzalnym, które przebyły już epizod ŻChZZ związany ze stosowaniem ZAH i kontynuują tę formę antykoncepcji.

Zapraszamy do zapoznania się z wypowiedziami prof. dr hab. n. med. Magdaleny Łętowskiej oraz dr. hab. n. med. Andrzeja Mitala na temat najnowszej dostępnej metody leczenia zakrzepowej plamicy małopłytkowej w porównaniu z dotychczasowymi opcjami terapeutycznymi. Materiał powstał w ramach cyklu "Co warto wiedzieć o TTP".

Zapraszamy do zapoznania się z wypowiedzią prof. dr. hab. n. med. Jerzego Windygi na temat dostępnych metod rozpoznawania zakrzepowej plamicy małopłytkowej. Materiał powstał w ramach cyklu "Co warto wiedzieć o TTP". 

Zapraszamy do zapoznania się z wypowiedzią prof. dr. hab. n. med. Jacka Trelińskiego, w której omówione zostały objawy oraz metody diagnostyki zakrzepowej plamicy małopłytkowej. Materiał powstał w ramach cyklu "Co warto wiedzieć o TTP".

Zapraszamy do zapoznania się z wypowiedzią prof. dr. hab. n. med. Krzysztofa Chojnowskiego na temat sposobu powstawiania zakrzepowej plamicy małopłytkowej. Materiał powstał w ramach cyklu "Co warto wiedzieć o TTP".

Migotanie przedsionków niesie ze sobą zwiększone ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych, w tym udaru mózgu. W zapobieganiu tym powikłaniom preferuje się obecnie stosowanie bezpośrednich, doustnych inhibitorów krzepnięcia (DOAC). Z ich stosowaniem wiąże się jednak określone ryzyko krwawień.

Wyniki dużego badania klinicznego AMPLIFY-EXT, a w ich następstwie współczesne zalecenia, oraz amerykańska Food and Drug Administration wskazują, iż u ludzi po epizodzie ŻChZZ, u których istnieją wskazania do przedłużonej (powyżej 6 mies.) profilaktyki przeciwzakrzepowej, skutecznym postępowaniem jest zastosowanie zredukowanych dawek apiksabanu – 2x2,5 mg. 

Wrodzona zakrzepowa plamica małopłytkowa (cTTP – congenital thrombotic thrombocytopenic purpura; zespół Upshaw-Shulmana) należy do chorób ultrarzadkich (występowanie ≥0,5 przypadków na 1 mln. populacji ogólnej). Ta mikroangiopatia zakrzepowa wynika z ciężkiego dziedzicznego niedoboru (<10% prawidłowej aktywności) enzymu ADAMTS13 (a disintegrin and metalloproteinase with thrombospondin motifs 13).

Obecne zalecenia wskazują równolegle kilka bezpośrednich doustnych inhibitorów krzepnięcia (DOAC), jako leków co najmniej równie skutecznych co heparyny drobnocząsteczkowe (HDCz) w leczeniu żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) związanej z aktywną chorobą nowotworową. Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne wymienia tu na równi: rywaroksaban, edoksaban, apiksaban oraz leczenie parenteralne (a więc spośród DOAC – zarejestrowane inhibitory czynnika Xa). Nie wiemy jednak, czy istnieją różnice w skuteczności i bezpieczeństwie stosowania poszczególnych DOAC u chorych na ŻChZZ w przebiegu aktywnej choroby nowotworowej. Celem badania był zatem systematyczny przegląd dostępnej literatury wraz z ich meta-analizą, aby wykryć ewentualne różnice pomiędzy badanymi DOAC.

W przebiegu zespołu antyfosfolipidowego (APS) typowe powikłania położnicze obejmują nawrotowe wczesne poronienia, późną śmierć płodu oraz związane z przeciwciałami antyfosfolipidowymi zaburzenia czynności łożyska skutkujące stanem przedrzucawkowym, rzucawką lub zespołem HELLP (hemoliza, podwyższenie enzymów wątrobowych, małopłytkowość). Efektem bywa przedwczesny poród oraz wewnątrzmaciczne ograniczenie wzrostu płodu.

Nocna napadowa hemoglobinuria (PNH – paroxysmal nocturnal hemoglobinuria) jest rzadką chorobą, którą charakteryzuje hemoliza krwinek czerwonych, epizody zakrzepicy i niewydolność szpiku kostnego. Przyczyną jest nabyta, somatyczna mutacja w genie PIGA, kodującym podjednostkę A N-acetyloglukozaminotransferazy fosfatydyloinozytolu.

Bezpośrednie doustne inhibitory krzepnięcia (DOAC) są obecnie podstawowymi lekami w leczeniu żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ). Jednakże chorych z podwyższonym poziomem enzymów wątrobowych i przewlekłą chorobą wątroby wykluczano z dużych randomizowanych badań klinicznych, które dokumentowały skuteczność i bezpieczeństwo DOAC w leczeniu ostrych epizodów ŻChZZ.

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (ŻChZZ), na którą składa się zakrzepica żył głębokich (ZŻG) i zatorowość płucna (ZP) wiąże się nie tylko ze zwiększoną śmiertelnością, ale i poważnymi przewlekłymi konsekwencjami zdrowotnymi [1].

W 2011 roku, po raz pierwszy od kilkudziesięciu lat zarejestrowano w Europie nowy lek przeciwzakrzepowy – dabigatran; bezpośredni doustny inhibitor krzepnięcia (DOAC – direct oral anticoagulant), który w molekularnym stosunku 1:1 hamował cząsteczkę trombiny.